Waken voor kunst! (een middag Platform Ludlum)

De afgelopen weken heb ik in Madrid en Jerusalem theater gemaakt en gespeeld. Platform Ludlum en de kunstwake was de gehele tijd als een soort achtergrondmuziek in mn hoofd aanwezig. Ik werd aangesproken dat ik iets te fanatiek was in het oproepen tot deelname aan de kunstwake van platform Ludlum. Hahahahaha.
Maar het soms frustrerend te merken dat iedereen zich druk maakt, de actie supercool vind en vervolgens zich niet inschrijft.

Mensen informeren is in dit facebooktijdperk een makkie. Mobiliseren is gek genoeg heel moeilijk. Daarvoor moet je fysiek aanwezig zijn, tijd vrijmaken, iets tot prioriteit maken,
moeite doen. De groene amsterdammer had een behoorlijk cynische analyse van engagement in het digitale tijdperk. Maar ik denk dat in de wisselwerking tussen virtueel en live kwetsbaar aanwezig zijn juist iets cools gebeurt. Fysieke aanwezigheid is juist nu betekenisvol. Deze actie is wars van aanwijsbare effectiviteit, het is een symbolische daad,
het begin was niet makkelijk. Maar het loopt nu!

Dit moet gebeuren en een beetje tegenslag en imperfectie zijn enkel charmant en geven deze actie juist karakter.
Daar gaat het volgens ons om! Lees ons manifest.

Om dat we in cultuur tonen dat we meer zijn dan een optelsom cijfers, dat samenleven meer is dan handel drijven met elkaar alleen.
Het was donderdagmiddag een harde overgang van het warme strand van Tel Aviv naar een totaal verregend binnenhof. Ik kom aan en koop bij de boekendumpshop naast de subway een paraplu, een sjaal en een paar rode kinderhandschoenen (die ik raar genoeg pas). Ik voel me een soort freaky clown met die dingen aan, maar ze zijn praktisch en ze komen van pas. Ik zie nog net de Harpiste vertrekken die een uur vulde met door een grote plastic zak beschermde harpklanken. Rory de Groot is een Held, hij leest Camus voor in een soort repetitieve modus. Rory is totaal doorweekt en spreekt met geweldig stevige stem. Een vrouw die onder het afdakje van de ingang van de tweede kamer staat te roken rent na het doven van haar sigaret naar binnen en komt naar buiten met een paraplu voor Rory. Hij is van de groenlinksfractie, zegt ze erbij. Rory hoeft de paraplu niet. Bikkel. Later zal de hoffotografe van de pvda nadat ze klaar is met een foto maken van Mariette Hamer naar buiten komen en bij de subway een chocolatechip cookie voor me halen en een grote bak thee. Ze is fotografe maar zal haar vrienden in de uitvoerende kunsten op de hoogte stellen van onze actie. Ik ben begonnen met zingen, toen was mijn paraplu nog heel. Rory luisterde heel beleefd ondanks dat hij totaal doorweekt was het hele lied uit. De paraplu en de weerkaatsing tegen het gebouw geven een lekkere bij douchecel achtige akoustiek. Een mevrouw van Kunsten 92 maakt foto's van me. Ze hebben onze link op hun site geplaatst. We worden serieus genomen. Dat is cool. Daarna doe ik 20 minuten lang een poging voor te lezen uit De Stille Kracht van Louis Couperus. Het leek me een leuke aanleiding om met Geert Wilders in gesprek te raken over onze gedeelde Indische achtergrond en over hoe cultuur niet ophoudt bij een landsgrens. In de stromende regen werkt het lezen totaal niet. wel om de fakkel door te geven maar niet om je hoorbaar te maken. Ik heb maar vier liedjes voorbereid maar die zing ik zo'n anderhalf uur lang in een soort loop terwijl mn plu kapot waait en dienstauto's af en aan rijden. Als Mark Rutte het plein oversteekt met een entourage aan ambtenaren, draai ik me om en zing tot hem Going to a town van Rufus Wainwright, Mark Rutte duikt in zn plu, de ambtenaren tonen meer waardering. Eigenlijk moeten we iemand als Ramsey Nasr of Mustafa Stitou vragen hier een nieuwe tekst op te schrijven, zou een perfect hedendaags strijdlied zijn. Het zoetsappige Somewhere uit de West side story doet het goed bij kamerleden Hero Brinkman (pvv) en Plaschaert (vvd) die arm in arm voorbij komen onder een vvd paraplu. Ze vinden dat ik mooi zing. Ik zeg bedankt maar daar koop ik niets voor. (achteraf bedenk ik me dat het wijzer en gevatter geweest was als ik hen had bedankt voor het inzicht dat de zangkunst ook een liberale en rechtse hobby is). Wie het hardst naar binnenrent is onze eigen Robert Ludlum liefhebber Halbe Zijlstra. Waardering is er wel van zijn chauffeur. De chauffeurs moeten denk ik gek van mij zijn geworden. terwijl zij rokend wachten heb ik geloof ik dertig keer speechless van Lady gaga gezongen en twintig keer chelsea hotel van Leonard Cohen. Overigens viel het me op dat veel van die chauffeurs beter gekleed zijn en betere pakken dragen dan de meeste politici. Spannend was ook het verschijnen van Jan Kees de Jager. Hij is nog kleiner en gedrongener dan ik dacht. Hij lijkt me een heel vriendelijke man. Hij luistert even aandachtig en steekt dan zn duim omhoog. stapt in en steekt nog eens zn duim omhoog. Ik kon alleen maar mn schouders ophalen van "gast, ja jij bent minister van financien".Toen werd ik afgelost door Khaldoun Elmecky. Khaldoun is de eerste van de meer gevestigde orde die bereid is een symbolisch uurtje door te brengen voor de deur van onze volksvertegenwoordigers. Hij leest voor goed ingepakt in een mooi regenpak en north face jack. Ik hoop dat komende week meer kunstenaars van oudere generaties ons vergezellen. Khaldoun, ontdekt ook dat in de regen, moeilijke literatuur voor het voetlicht krijgen geen sinecure is. Maar zegt hij: Het gaat om het symbool, om dat we fysiek aanwezig zijn. Een studentikoze jongen van de jonge socialisten komt luisteren en nodigt ons uit voor een bijeenkomst met Jetta Klijnsma.Het is inmiddels vijf uur. De fakkel is weer doorgegeven.

Vechten tegen windmolens

De afgelopen dagen heb ik mogen spenderen in Alcala de Heneras. De stad waar Cervantes werd geboren. Het Oxford van Spanje nabij de hoofdstad Madrid. We logeren in collegeio Tomas Aquino. Zoals een renaissance universiteitsstad betaamt vinden achter dikke oude deuren van oude collegegebouwen met prachtige namen nog altijd geestverrijkende zaken plaats. Verderop in de straat is de faculteit voor filosofie en literatuur. Die studenten kijken uit op het prachtige oude plein dat Plaza de Cervantes heet. Grootheden worden vaak toch in geestelijk rijke omgevingen geboren of komen er vroeg mee in aanraking. Het 500 jaar oude theater waar we vanavond speelde ligt ook aan dit plein. Een soort Globe theatre ook 500 jaar oud en pas sinds 200 jaar heeft het een dak. op het plein een geweldig beeld van Don Quichote. Verderop in de straat ligt de rechtenfaculteit in een ander eeuwenoud magistraal gebouw. In deze omgeving kon ik het niet laten even stil te blijven staan bij de twee dingen die momenteel deze week in Nederland onder druk staan: De rechtstaat en de cultuur. Misschien moet ik niet overdrijven. Deze peilers van onze samenleving kunnen volgens mij best tegen een stootje. Maar al deze gebeurtenissen zeggen toch iets over het geestelijk klimaat in ons land vandaag de dag.

Het doet me denken aan Martha Nussbaum. Een moraalfilosofe die op scherpe wijze na weet te denken over de wortels van onze beschaving en ons handelen van vandaag de dag. Ik ben haar boek NOT FOR PROFIT nu aan het lezen. even een citaat:

"Anxiously focused on national economic growth, we increasingly treat education as though its primary goal were to teach students to be economically productive rather than to think critically and become knowledge-able and empathetic citizens. this shortsighted focus on profitable skills has eroded our ability to criticize authority, reduced our empathy with the marginalized and the different, and damaged our competence to deal with complex global problems. And the loss of these basic capacities jeopardizes the health of democracies and the hope of a decent world"

het woord is gevallen "citizens" het doet zoals alles in het werk van Nussbaum denken aan de antieke Griekse beschaving. Ze is een interdisciplinair denker die onze cultuurgeschiedenis en de huidige relevantie ervan geweldig weet te duiden. Als je haar leest of hoort spreken over de antieke Griekse samenleving dan wordt je duidelijk hoezeer recht en rechtvaardigheid en cultuur en moraal verbonden zijn met de werking van een democratie. En hoe het idee van burgerschap hierin belangrijk is. Zelf blijven denken aan wat rechtvaardig is, het feit dat de wet het toestaat staat maakt het nog niet rechtvaardig. In het antieke theater gingen de burgers van de polis gezamenlijk kijken naar wat ze niet goed hadden gedaan. In dat theater kwamen vluchtelingen, vrouwen, kinderen, oorlogsslachtoffers, gijzelaars, de mensen zonder burgerrechten aan het woord. In het theater werd de moraal gewogen. Men dacht daar samen (in gemeenschap) na over wat rechtvaardig is en wat niet. (Dit inzicht over theater, hoorde ik ooit uit de mond van Peter Sellars, typisch dat het Amerikanen zijn die ons moeten wijzen op de verworvenheden en kwaliteiten van onze cultuurhistorie). Een andere Amerikaan,de toneelschrijver Charles Mee beschrijft de cultuurgeschiedenis als een geschiedenis van inclusie. Steeds meer mensen krijgen rechten en praten mee en worden afgebeeld en geportretteerd door de kunst.

Van een afstand hoor ik vanavond dat er tijdens het debat over de regeringsverklaring slechts enkele minuten is gesproken over cultuur. De Nos nam niet de moeite om het uit te zenden. Gelukkig is het thema kanaal politiek 24 er nog (eventjes). De moed zakt je in de schoenen als je de argumentering hoort van zowel kabinet als oppositie. Iedereen is zo specialistisch en gefocust op het huishoudboekje dat men niet toe komt aan de kern van de zaak. Aan het wezenlijke belang van cultuur voor een gezonde rechtstaat en democratie. Laat staan dat er gevochten wordt voor een geestelijk klimaat dat Spinoza's, Ermasussen, Cervantessen en Nussbaums voortbrengt. We moeten de denkers die het lukt om over de grenzen van disciplines voorbij economische motieven, voorbij de waan van de dag te kijken aan het woord laten. Hopelijk zelfs ook in onze volksvertegenwoordiging. (Ik blijf dromen) (Dream the impossible dream)

Naast dat we natuurlijk keihard gaan protesteren de komende tijd. (ikzelf ben trots deel uit te maken van Platform Ludlum, U gaat horen van ons) zullen we natuurlijk een stelletje Casandra's blijken die vechten met windmolens.

Deze week bevind ik me in een soort oase, een bubbel, een conferentie betaald door Europa en een aantal Europese landen om na te denken over multicultureel theater en de weerspiegeling van migranten op onze (theater) cultuur. Als toi toi kregen Sabri Saad el Hamus en ik vanavond voordat we voor het eerst Big Night ten tonele brachten in die oude Globe een beeldje van Don Quichote en Sancho Panza cadeau. We scheten stiekem in ons broek en voelden ons ongemakkelijk te spelen in een vreemd land. Als je dan door dat ongemakkelijk schijterige gevoel heen gaat en gewoon gaat spelen voor die volle geschiedrijke zaal dan kom je met kippevel van het podium. Het heeft misschien heel weinig zin het discussieren en toneelspelen. Maar in dit oude theater en in deze renaissance stad voel je je deel van iets. we staan in een traditie. we maken deel uit van de cultuur. We dragen een hele kleine kiezel bij aan de historie van inclusie. Na alle grote gedachten nu gewoon tanden poetsen slapen, morgen weer gewoon met beide voeten op de grond aan de bak! om negen uur morgenochtend springen we op onze ezel naar Madrid en verder.